Blogberichten uit de oude doos.

Mobile learning

Ik ben enige tijd geleden begonnen aan een serie blogs over het gebruik van elearning. Inmiddels is elearning niet meer de enige digitale mogelijkheid tot leren. Met de komst van meer en meer mobiele apparaten is er ook een nieuw hulpmiddel bij het leren voor handen. Er is al veel negatiefs geschreven of het gebruik van het mobieltje in de klas. Tegenstanders beweren dat de leerlingen of studenten niet meer zonder kunnen en een heel oppervlakkige manier van leren hebben. Als tegenstanders roepen dat “de student van nu niets meer weet”, bedoelen zij dat studenten de rijtjes of tafels niet meer kunnen opdreunen zoals de oudere generatie dat wel kon (en kan). Maar is dat iets weten? Binnen het HBO zou het moeten gaan over iets kunnen. En dat de student daar ook iets voor moet kennen is bijzaak (een gevaarlijke opmerking, ik weet het). In deze blog kom ik de tegenstanders van het mobieltje in de klas iets tegemoet.
Mobile learning is net als elearning niet iets dat het onderwijs moet doen, omdat het ‘in’ is. Het zijn mogelijke vormen van onderwijs. Net als bij de overige vormen, moet vooraf goed nagedacht worden of het de beste vorm is voor de te behandelen onderwijsinhoud. Ik vond in de 5 tips voor de keuze van mobile learning die ik wil delen (Kadie, 2011)
Vijf tips
1. Vind een onderwerp dat te maken heeft met leren of uitvoering ervan. Denk eerst aan het leren, daarna pas aan mobile learning. Analyseer het project. Is mobile learning de juiste onderwijsvorm of is er een andere vorm die beter bij het project past? Heeft de student er profijt van als mobile learning als onderwijsvorm gebruikt wordt? Beschikken alle deelnemers over de juiste mobiele apparaten?
2. Wat is het doel van het gebruik van mobile learning? Informatie verkrijgen, informatie vergeven, samenwerken. Onderwijs kan in verschillende vormen worden aangeboden Mobile learning vereist net als elearning een gedegen voorbereiding en organisatie. Mobile learning kan vooral gebruikt worden om samenwerken te bevorderen.
3. Keep it simple and straightforward. Teveel informatie kan niet op de kleine schermen getoond worden en teveel en onoverzichtelijke informatie leidt ertoe dat de aandacht snel verslapt. Mobiel is snel, eenvoudig en gemakkelijk.
4. Kies een apparaat en ontwikkel het onderwijs voor dit apparaat.
5. Probeer het onderwijs uit.
a. Zodat het zeker is dat er gelijktijdig aan het project gewerkt kan worden
b. Een proef maakt het duidelijk of het beoogde apparaat geschikt is voor wat je wilt
c. Laat belanghebbende het onderwijs uitproberen en laat ze meedenken over het perfectioneren.
Met dit in het achterhoofd kan ik verder met de serie.
Bibliografie
Kadie, A. (2011, july 26). five-practical-mobile-learning-tips. Opgeroepen op july 26, 2011, van http://www.upsidelearning.com: http://www.upsidelearning.com/blog/index.php/2011/07/26/five-practical-mobile-learning-tips/

Geletterdheid in de 21e eeuw

Geletterdheid werd tot de jaren 80 gezien als het kunnen lezen. Kinderen leerden de basis van het lezen op school en zodra zij hun eerste woorden konden lezen en schrijven behoorden zij tot de groep geletterden. Maar nu wordt geletterdheid gezien in zijn sociale en culturele context. Geletterdheid verschilt per cultuur, het is meer dan woordjes kunnen lezen en schrijven. Iedere vorm van bezig zijn met taal wordt tot geletterdheid gerekend. SMS-jes, raps, blogs, website maken, maar ook audio en video opnamen worden onder geletterdheid gerekend. Zelfs games waarbij stukken tekst belangrijk zijn voor de voortgang van het spel wordt gezien als een vorm van bezig zijn met taal.
De definitie van geletterdheid in de 21e eeuw is:
Geletterdheid is het bezitten van een grote verscheidenheid aan mogelijkheden en competenties. Geletterdheid is divers, dynamisch en kneedbaar. Schrijvers en lezers moeten met behulp van de vaardigheden voorspellingen kunnen doen, relaties kunnen opbouwen, problemen kunnen oplossen in samenwerking met anderen. Zij vinden oplossingen voor verschillende problemen en beschikken over een enorme hoeveelheid aan informatie.
Sociale en digitale media spelen hierbij een belangrijke rol. Maar daarbij moet een verschil gemaakt worden tussen consumenten en participanten. Consumenten gebruiken digitale bronnen, zij kijken naar video´s op YouTube en lezen artikelen op het internet. Participanten voegen content toe. Zij schrijven blogs, uploaden video´s vaak op een eigen YouTube kanaal en zij reageren op content van anderen. Participanten leren al snel met de enorme hoeveelheid informatie om te gaan. Zij kunnen die snel op de juiste waarde schatten. Participanten delen hun kennis. Kennis ligt daardoor niet eer bij een persoon, maar er is sprake van een gedeelde (collectieve) kennis. Kennis die overal en voor iedereen op ieder willekeurig moment van de dag beschikbaar is voor iedereen. Participanten kunnen door multitasking veel informatie verwerken en komen tot creatieve oplossingen. Jenkins et al, (2006) geven aan dat participanten vaardigheden leren zoals het gebruiken van experimenteren voor het oplossen van problemen. Zij maken daarbij gebruik van verschillende tools en werken online met anderen samen. De interactie die zij onderling hebben is gebaseerd op de samenleving waarin deze plaats vindt. De route en tools die zij gebruiken zijn daarvan afhankelijk.

Concept mapping en generatief leren

Afgelopen periode heb ik twee blogs gepubliceerd over generatief leren. Onderdeel van onderwijsvernieuwingsprocessen is het gebruik van andere werkvormen. Een werkvorm die bij generatief leren past is concept mapping. Concept mapping is een techniek om kennis grafisch weer te geven als een netwerk van concepten. Een netwerk bestaat uit knooppunten en verbindingen, De knooppunten representeren concepten, de verbindingen stellen relaties tussen concepten voor (http://users.edte.utwente.nl/lanzing/cm_home.htm). In deze blog ga ik het begrip conceptmapping in het licht van generatief leren kort toelichten.
Maar voor ik dit goed kan doen is het nodig om ter introductie nog een klein stukje over generatief leren.
Generatief leren is een conceptueel model van leren die voortbouwt op de kennis van denkprocessen.
De essentie van generatief leren is dat mensen zich actief en dynamisch richten op een probleem of casus waarbij zij een mening vormen door relaties te leggen tussen nieuwe kennis en oude kennis. De oude kennis komt voort uit bestaand concepten, achtergrond informatie over het probleem en het delen van informatie van anderen.
In plaats van zich te concentreren op de structurele eigenschappen van kennis is dit model gericht op het leerproces met aandacht voor motiverende processen (toekennen van waardering) en een creatieve wijze van kennis verwerking door gebruik te maken van andere werkvormen dan hoorcollege. Bijvoorbeeld het gebruik van metaforen, analogieën en samenvattingen kunnen als werkvorm bij generatief leren gebruikt worden.
Generatief leren kan beschreven worden aan de hand van vier hoofdbegrippen.
0. Herinnering. de student haalt informatie uit zijn lange termijn geheugen (herhaling),
1. Integratie; de student integreert nieuwe kennis met oude kennis (parafraseren, samenvatten),
2. Organisatie; de student betrekt zijn voorkennis op nieuwe ideeën en concepten op een zinvolle manier (categoriseren, concept mapping),
3. Uitwerken; verbinden van het nieuwe ideeën en concepten tot producten (presentaties, rapporten)
Binnen het derde begrip wordt duidelijk dat concept mapping gebruikt wordt om oude kennis samen te voegen met nieuwe kennis.
Door verbanden zichtbaar te maken zien studenten hoe aparte begrippen/concepten deel uitmaken van een groter geheel. Novak heeft deze methodiek van kennisverwerving en verwerking al in de jaren ’70 ontwikkeld. De methode leidde tot betekenisvol leren.
Binnen het HBO kan concept mapping gebruikt worden voor; brainstormen, complexe structuren te ordenen, misconcepties bij studenten te achterhalen en nieuwe kennis aan bestaande kennis te koppelen.
Concept mapping is niet hetzelfde als mindmapping. Maar bij mind mapping wordt uitgegaan een centraal begrip, terwijl een concept map verschillende concepten met elkaar verbindt en daar betekenis aan geeft. Voor een voorbeeld wil ik verwijzen naar htttp://www.youtube.com/watch?v=KhgxuNvbNrA

Netwerk leren.

Jay Cross beschreef onderwijs eens als volgt: ” Schooling has confused us into thinking learning was equivalent to pouring content into people’s head. It’s more practical to think of learning as optimizing your networks”
In een eerdere blog heb ik kort het Generatief leren genoemd. Generatief leren is sociaal geconstrueerd, het wordt uitgevoerd in de context van de lerende en vindt plaats door sociale interactie. Het leidt tot een snelle constructie van nieuwe ideeën en concepten. Generatief leren is niet het eenvoudig weg digitaliseren van de leerstof maar behoeft een compleet herdefiniëring van het onderwijs. Maar een aantal zaken veranderen niet echt. Ook in virtuele leeromgeving doet actieve aanwezigheid er toe. Het hebben van een avatar die acteert in een virtuele leeromgeving is heel anders dan een simpele aanmelding op een site en het lezen van een powerpoint presentatie. Juist de mogelijkheid van co-creatie van concepten brengt mensen in een virtuele maar authentieke leeromgeving. In deze omgeving leren zij door in samenwerking met anderen te werken naar een andersoortige oplossing van een taak. Deelnemers bepalen voor een groot deel zelf de context van hun leren. Door te kijken naar anderen, zelf een oplossing te bedenken en deze uit kunnen proberen in een authentieke context wordt het leren leuk en nuttig ervaren.
Kolb beschreef bij het experimenteel leren al dat leren bestaat uit kijken, denken, voelen en doen.
Door de toevoeging van een soort beloning in de taak, is er een extrinsieke motivator die de student aanzet tot betere leerprestaties. Multi-tasken is niet mogelijk, de student moet gefocust blijven op zijn avatar en de activiteiten van de ander, anders loopt hij de kans achter te blijven op een plek waar hij dat niet wilt.
Voor onderwijsgevende betekent generatief leren een totaal andere kijk op het onderwijs. Zij zullen nieuwe manieren van begeleiden en trainen moeten bedenken om de student die begeleiding te kunnen geven waar hij op dat moment behoefte aan heeft.

Voorbeeld uit mijn eigen praktijk.
Ik roep al enige tijd dat World of Warcraft de ideale leeromgeving is voor het aanleren van communicatieve vaardigheden. Mijn zoon speelt dit spel al enige tijd actief. Hij is sinds ongeveer een jaar lid van een Quild. Met deze quild maakt hij regelmatig afspraken voor vergaderingen die hij soms mag voorzitten. Hij moet dan zorgen voor een virtuele (veilige) ruimte waar alle avatars samen kunnen komen. Hij moet de tijd afspreken en zorgen voor een agenda of thema. Via de chat of skype doet iedereen zijn zegje (voertaal is Engels zo dat hij dat ook nog eens goed leert). Zij maken tijdens die vergaderingen afspraken over raids of bespreken de gang van zaken binnen de quild. Laatst functioneerde iemand binnen de quild niet naar verwachting en de raad (waar mijn zoon toe behoort) besloot dit lid te ontslaan. Mijn, zestien jarige, zoon kreeg de eer om het lid het slechte nieuws te brengen. Hij kreeg enige instructies van de quild leider en de steun van velen. Hij heeft het slechte nieuws vertelt en de vrienden van het ‘ontslagen’ lid ook netjes te woord gestaan en toen moest hij het even kwijt. Hij vond het moeilijk om te doen want virtuele wereld of niet de emoties van mensen zijn echt.

De quildleider van mijn zoon gaf hem op het moment dat mijn zoon het nodig had instructie over het voeren van een slecht nieuws gesprek. De steun die hij kreeg van zijn online vrienden en de mogelijkheid tot reflectie bij mij en zijn vrienden maakte dit een leerervaring die mijn zoon niet snel zal vergeten. Ik vind eigenlijk dat een dergelijke vaardigheid leidt tot de verwerving van een competentie en derhalve op het CV van mijn zoon zou moeten komen. Nu de erkenning nog vanuit de onderwijswereld.

Ontwikkelingen in het onderwijs

Het onderwijs heeft de afgelopen decennia stil gestaan. Het klaslokaal is nog steeds hetzelfde, er staat nog steeds een persoon voor een groep studenten. Die ene persoon, leraar of docent genoemd, probeert vooral kennis in de hoofden van de studenten te proppen. En dat lukt niet altijd.
Ook verwoede pogingen om het onderwijs op een andere manier vorm te geven stranden vaak. De oorzaak ligt in het feit dat onderwijsgevenden hun focus blijven houden op wat er gegeven moet worden, wat moeten de studenten weten in plaats van wat maakt het leren allemaal mogelijk voor deze groep mensen.
Het lijkt of het onderwijs voor groot deel gericht is op het aanleren van kennis en vaardigheden die al in het bezit zijn van de studenten. Onderwijsgevenden willen ze verfijnen en het nut en noodzaak van het gebruik van een bepaalde methode aantonen. Maar dit is niet waar de studenten op zitten te wachten. In plaats van richten op productief leren zou het onderwijs zich meer moeten richt of generatief leren.
Bij generatief leren ligt de focus op het creëren van een leeromgeving waarin de student samen met anderen nieuwe ideeën en concepten kunnen uitwerken. Zij kunnen zich richten op kansen en uitdagingen in plaats van op hun zwaktes en bedreigingen. Het onderwijs richt zich op de groei en ontwikkeling van de student en laat hem zijn kennis delen met anderen in ruil voor nieuwe of aanvullende kennis die hij op dat moment nodig heeft.
Daarbij moet niet de taak centraal staan, maar het onderwijs moet zich meer richten op een thema. Dat onderwijs moet wel aansluiten bij de behoefte van de student en moet geleverd kunnen worden op het moment dat de student het nodig heeft.
Op dit moment zijn er veel ontwikkelingen gaande in het onderwijs. Maar dit gaat zo langzaam dat het onderwijs het risico loopt een nieuw concept aan te bieden dat eigenlijk direct al achterhaald blijkt te zijn. Constant bijhouden van eigen kennis en een constante updating van het onderwijs zal noodzakelijk blijven.
Het is dodelijk voor het onderwijs als het aangeboden wordt in een vorm die niet past bij de behoefte van de student. Verkeerde opdrachten, slecht of onvolledig lesmateriaal, processen die niet goed worden beschreven leiden tot een vermindering van de intrinsieke motivatie tot leren bij de student.

Een algemeen bekend probleem binnen het onderwijs is de transfer van kennis. Onderwijsgevende breken al jaren hun brein om te bedenken hoe zij er voor kunnen zorgen dat de student datgene wat hij leert ook toepast in zijn dagelijkse praktijk van het werk of zijn studie. Dit probleem is mogelijk op te lossen als de vaardigheid of de kennis wordt aangeboden op het moment dat de student het nodig heeft. Indien de uitvoering van het gewenste gedrag direct moet volgen op het aanbieden van de te leren vaardigheid of kennis. Pas dan krijgt het geleerde de waarde die het verdient. Deelname aan het onderwijs betekent dan persoonlijke groei en ontwikkeling. Binnen generatief leren heeft het informele leren een belangrijke plaats. Tot nu heeft het onderwijs het informeel leren onderschat. Bij generatief leren ligt de focus juist op het leren dat een mens doet door samen te werken met anderen.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: